Menopoz Depresyon Gelişimi İçin Bir Risk Faktörü Değildir

Önceleri menopoz dönemi depresyon gelişimi için ciddi bir risk faktörü olarak görülmüş ve psikiyatristlerin hastalık tanısında kullandıkları "DSM Tanı Kriterleri Kitabı"'nda "involusyonel melankoli" terimi menopoza bağlı olarak ortaya çıkan depresyon durumunu tanımlamak için kullanılmıştır. Günümüzde menopozun kendisinin depresyon gelişme riskini artırmadığı görüşünün benimsenmesi üzerine DSM'nin en güncel versiyonunda bu tanı yer almamaktadır.

Uyku Bozuklukları

Menopoz dönemi bir yandan ateş basmaları, öte yandan "tuhaf belirtiler" olarak gruplandırılan belirtiler topluluğunun etkisiyle uykusuzluğun ortaya çıkmasına veya uyku kalitesinin azalmasına neden olabilir. Ek olarak östrojen hormonu eksikliğinin beyine etki ederek direkt olarak uyku özelliklerini olumsuz etkilediği bilinmektedir.

Uyku bozuklukları uzun süre devam ettiğinde gerginlik, sinirlilik, yorgunluk, halsizlik, unutkanlık, yorgun uyanma ve konsantrasyon bozukluklarına yol açabilmektedir.

Menopoz döneminde ortaya çıkan uyku bozukluklarının tedavisinde östrojen hormonu tedavisinin önemli bir yeri vardır. Östrojen hormonunun uykuya dalma süresini kısalttığı ve uyku kalitesini artırdığı klinik deneylerde gösterilmiştir.

Duygudurum Değişiklikleri

İnsan her zaman aynı ruh durumunda olamaz. Zaman zaman keyifli ve neşeli, zaman zaman daha durgun olabilir. İnsan ruhunun bu özelliği duygudurum (İngilizce mood) olarak adlandırılır.

Yukarıda tarif edilen duygudurumu düz bir çizgi üzerinde gösterecek bir çizgi çizdiğimizi varsayalım. Çizginin ortası insanın kendinde görmeye alışkın olduğu ortalama ruh halini temsi eder. Çizgi üzerinde sağa gidildikçe insanın giderek daha keyifli bir duyguduruma ulaştığını, sola gidildikçe ise daha çökkün bir duyguduruma ulaştığını kabul edelim. Bu çizgiyi bir tahterevalli şekline dönüştürdüğümüzde tahterevallinin sürekli hafifçe hareketli olduğunu görebiliriz. Bu hareketlilik genellikle günden güne daha belirgin hale gelse de bazı insanlarda günün değişik saatlerinde bir sola bir sağa kayma görülebilir ve bu normaldir.

Normaldışı olan, tahterevallinin baskın olarak solda ya da sağda durması ya da çok büyük hareketler yapmasıdır. Bu aşırı hareketlilik kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyen duygulara neden olacaktır. Psikiyatride, oluşturduğumuz tahterevalli modelinde dengenin sürekli sol tarafta yer almasına depresyon, sürekli sağ tarafta yer almasına ise mani adı verilir. Bu tanımlama konumuzun daha iyi anlaşılabilmesi açısından basitleştirilmiştir. Gerçekte bu iki duygudurum bozukluğunun tarifi bu kadar kolay yapılamaz.

Menopoz döneminde olan kadınlarda tahterevalli dengesi sola kaymaya meyillidir. Daha önceden bahsedildiği gibi bu durumun menopozun kendisinden kaynaklanmadığı, daha çok menopoz dönemine tesadüf eden diğer sosyal değişikliklerle ilgili olduğu düşünülmektedir.

Değerlendirilmesi iyi yapılmış  menopoz olgularında  kısa vadeli sıkıntıları  engellemenin tek yolu hormon tedavisidir.
Son çalışmalara göre kemik erimesinin veya kalp hastalıklarının engellenmesi amaçlı hormon tedavisi artık kabul görmemektedir.
Hormon tedavisini  ancak yakınması olan kadınlarda ve en düşük dozda   kısa süreli  (5 yıldan az) öneriyoruz.

Menopoz kadınlarda yaklaşım nasıldır?

Rahim i olan kadınlarda östrojen ve progesteron içeren hormon kullanılırken, rahim i alınmışlarda tek olarak östrojen içeren ilaçlar verilir.
Menopoz öncesi dönemde olan kadınlarda    kesintili  östrojen ve progesteron verilerek adetler devam ettirilir.
Menopoz  olalı  1 yıldan fazla geçmiş ise kesintisiz olarak  verilir, adet gördürülmesi amaçlanmaz.
Menopoz döneminde  cinsel istekte  azalma varsa  androjen hormonu  verilir.
Menopoz kadınlarda hormon benzeri etkide ilaçlar verilebilir , yine bitkisel östrojenler de kullanılabilir.

Menopoz kadınlarda hangi tetkikler yapılır?

Muayene ve laboratuar tetkikleri olarak şunlar planlanır ;
Jinekolojik muayene ve ultrason  ,
smear testi  ,
Kan sayımı ,
lipid profili (total kolesterol, HDL ve LDL kolesterol, trigliseridler)
Kc testleri ; ALT, AST .
Mamografi: 40–60 yaş arasında her yıl yapılması önerilir.
Kemik yoğunluk ölçümü , risk faktörü taşımayan ve  hormon verilmesi kararlaştırılmış olan kadınlarda  gereksizdir.

Menopoz dönemiyle kadınlarda kalp krizi  ve felç riski artarmı?

Koroner damarlarda plak oluşumu ve daralma menopoz sonrasında kadınlarda hızlanır ve  kalp krizi  riski artar. Menopoz sonrası dönemde  kan yağlarında da olumsuzluklar görülmekt , kolesterol ve trigliserid düzeyleri yükselmektedir, kan pıhtılaşmasında rol alan faktörlerin değişmesi ile de  pıhtılaşma artışı görülmekte, bu nedenle  koroner damar hastalığı ve beyin damarlarında  tıkanıklığa bağlı felç  riski  artmaktadır.

Erken menopoz ne demektir?

Erken Menopoz için yaş alt sınırı 35 olarak kabul edilir ,böyle bir durumda  mutlaka bazı incelemeler yapılmalı ve muhtemel neden ortaya çıkarılmalıdı

Menopoz geciktirilebilirmi?

Östrojen hormonu  menopoz dönemini geciktirmek için kullanılabilir, ancak kullanılan hormonun yan etkileri de akılda tutulmalıdır.

Menopoz yaşında  hangi faktörler rol oynar?

Menopoz  yaşı aslında  kalıtsal olarak belirlenmiştir, ilk mens yaşı,  doğum , emzirme  gibi değişkenlerden etkilenmediği düşünülür
Beslenme bozukluğu olanlarda  nispeten daha erken yaşlarda menopoz görülür.
Düşük kilolu kadınlar menopoz a daha erken girme eğilimindedir,
Sigara içenler daha erken menopoz ile karşılaşır.
Yumurtalıkların kan dolaşımının etkilendiği  jinekolojik ameliyatları  geçiren kadınlar (rahim in alınması gibi) menopoz ile  daha erken tanışırlar.

Menopoz dönemi , menopoz yaşı , belirtileri ;

Menopoz, kadının düzenli adet kanamalarının ortadan kalktığı dönemi ifade eder.
Özellikle 45 yaşın üzerindeki bir kadında 6 aydan daha uzun süre adet olamama genellikle menopoz düşündürür.
Menopoz  dönemine yaklaşan  kadınlar genellikle  ateş basmaları,  uykusuzluk ,  gerginlik, sinirlilik, yorgunluk, halsizlik, unutkanlık, yorgun uyanma, vajinal kuruluk nedeniyle ağrılı cinsel ilişki  gibi bulgularla doktora gelirler.
Menopoz  dönemine  giren kadınların bir kısmı bu dönemi yaşlanmanın başlaması olarak görürler.
Menopoz ,  üreme çağında yumurtalıklardan  salgılanan östrojen hormonunun salgısının azalması ve adet kanamalarının kesilmesi halidir.. Östrojen hormonu azalması bu hormona bağımlı olan dokularda değişiklikler oluşmasına neden olur.
Ortalama menopoz  yaşı   48 ± 3 olarak görülmektedir.
Kadınların  sadece  %1  kadarı  40 yaşından önce menopoz ile tanışır.